Recepten exporteren — en ze nooit meer in een app verliezen

Er is een verhaal dat in de App Store-beoordelingen van veel kook-apps bijna woordelijk terugkomt: «Na de update waren al mijn recepten weg.» Of: «Ik heb het abonnement opgezegd — en opeens kon ik mijn eigen verzameling niet meer bereiken.» Of simpelweg: «Er is geen mogelijkheid om mijn recepten te exporteren.»

Dat is geen randgeval. Het treft precies de mensen die een app het intensiefst gebruiken — degenen die over jaren een verzameling van 100, 200, 400 recepten hebben opgebouwd. Hoe meer werk erin zit, des te groter het verlies.

Drie patronen duiken steeds weer op:

1. Dataverlies na update. Een grote versie-update migreert de database — en er gaat iets mis. Verzamelingen verdwijnen, mappen zijn niet meer aan te maken, favorieten zijn leeg. Wie geen eigen back-up heeft, heeft pech.
2. Verlies bij opzegging. Bij sommige abo-apps verlies je de toegang tot je zelf ingevoerde recepten zodra je niet meer betaalt. De recepten zijn technisch nog aanwezig — maar achter de betaalmuur. Jij hebt ze ingevoerd, maar je kunt er niet meer bij.
3. Geen export, punt. Andere apps verliezen niets — ze laten je er alleen nooit meer uit. Er is geen knop «verzameling exporteren». Jouw recepten zitten erin, en erin blijven ze.

Dat drie gemeen hebben: jij hebt de inhoud gemaakt, maar de app beslist of je die mag houden. Dat heet vendor lock-in — en het is de belangrijkste, meest over het hoofd geziene factor bij de keuze van een recepten-app.

De export is de functie waar niemand aan denkt zolang alles werkt — en de enige die telt als dat niet meer zo is. Dat maakt het een van de weinige functies die je voor het instappen moet controleren, niet erna.

De logica is eenvoudig: een app waaruit je op elk moment kunt vertrekken, hoef je nooit te verlaten — maar je kunt. Een app waaruit je niet kunt vertrekken, moet je ooit verlaten — en dat lukt niet. De export is geen nooduitgang voor het slechte geval. Het is de verzekering waarmee je een app ontspannen kunt gebruiken, want je weet: dit is van mij, ik neem het mee wanneer ik wil.

Concreet betekent «echte export» drie dingen:

• Volledig. Niet alleen de recepttitels, maar ingrediënten, stappen, hoeveelheden, categorieën, aantekeningen — en idealerwijze ook weekmenu's en boodschappenlijsten.
• In open formaten. Meer daarover zo meteen — maar de korte versie: in formaten die je ook over tien jaar nog kunt openen, zonder precies deze app nodig te hebben.
• Zonder drempels. Eén knop, één download. Geen supportticket, geen «schrijf ons een e-mail», geen verborgen premiumfunctie.

Als een app aan alle drie voldoet, is de lock-in verbroken. Als ze ook maar één punt niet invult, zit je er vaster in dan je lief is.

Bij mangia exporteer je je volledige account met één klik als ZIP-bestand. Daarin zit niet één ontoegankelijke dataklomp, maar meerdere formaten voor meerdere doelen:

• `recepten/…md` — jouw recepten als Markdown. Elk recept wordt een eigen, leesbaar tekstbestand: titel, ingrediënten als lijst, bereiding, hoeveelheden, categorieën, bron. Markdown open je in vrijwel elke notitie-app (Notion, Obsidian, Bear, Apple Notes) of in een eenvoudige teksteditor. Geen speciale software nodig.
• `weekmenu.csv` en `boodschappenlijsten.csv` — jouw plannen en lijsten als tabel. Dubbelklik, en ze openen in Excel, Numbers of Google Sheets.
• `data.json` — de volledige, machineleesbare dataset. Dat is het verplichte deel op grond van AVG artikel 20 («recht op gegevensoverdraagbaarheid»). Het bevat werkelijk alles — ook velden die niet in de leesbare bestanden verschijnen.
• `README.txt` — een uitleg wat er in welk bestand staat, zodat je je er ook over een jaar nog in kunt terugvinden.

Belangrijk is wat hier niet gebeurt: er is geen mangia-eigen geheimformaat dat alleen mangia weer kan inlezen. Er is geen betaalmuur voor de export. En er is geen verschil tussen «gratis» en «betalend» — de export hoort bij het account, niet bij het abonnement.

Kortom: als je mangia morgen wilt verlaten, neem je vandaag alles mee. Dat is bewust zo.

Bij «recepten exporteren» denken veel mensen eerst aan PDF. Begrijpelijk — maar PDF is voor dit doel de slechtere keuze, en het loont te begrijpen waarom.

PDF is ingevroren. Een PDF ziet eruit als een afdruk en gedraagt zich ook zo: je kunt het lezen, maar niet zinvol verder gebruiken. Uit een PDF kun je geen boodschappenlijst genereren, geen ingrediënt zoeken, geen portie herberekenen, geen recept in een andere app importeren. Het is een foto van jouw recepten, geen verhuisdoos.

Markdown is levend. Een Markdown-bestand is eenvoudige tekst met een beetje structuur (koppen, lijsten). Precies die eenvoud is de kracht: vrijwel elk programma kan het openen, doorzoeken, bewerken en verder verwerken. Een receptenverzameling in Markdown is direct in Notion of Obsidian te importeren, per script om te zetten, of gewoon in een editor te lezen — vandaag en over tien jaar.

CSV is de tabelellen-lingua-franca. Voor weekmenu's en boodschappenlijsten — dus voor alles met rijen en kolommen — is CSV wat Excel, Numbers en Google Sheets al decennialang begrijpen. Geen aanbieder kan je CSV «afpakken».

De vuistregel: een goed exportformaat is er een dat de app niet nodig heeft waaruit het afkomstig is. Markdown en CSV voldoen daaraan. PDF voldoet alleen aan het deel «bekijken» — en dat ook nog slechter dan het klinkt. Daarom levert mangia beide: leesbaar (Markdown/CSV) en volledig-machineleesbaar (JSON). Een PDF kun je er zelf van drukken wanneer je wilt — andersom gaat het niet.

De export bij mangia is bewust onspectaculair:

1. Ga naar Profiel → Instellingen → Account & Abonnement.
2. Tik op Gegevens exporteren.
3. mangia pakt je hele account in een ZIP-bestand en downloadt het.
4. Pak het bestand uit. Je ziet de map `recepten/` met je Markdown-bestanden, de CSV's en de `data.json`.

Het geheel is beperkt tot vijf exports per uur — niet als drempel, maar omdat de bewerking al je gegevens bij elkaar zoekt en dat rekenkracht kost. Voor een back-up heb je het toch maar af en toe nodig.

Wat je daarna mee doet, is jouw zaak:

• Als back-up bewaren. De ZIP op de harde schijf of in je cloud — klaar. Als er ooit iets misgaat, heb je alles.
• In Notion of Obsidian importeren. De Markdown-bestanden zijn direct te importeren; je hebt je recepten meteen in je notitie-app.
• Verhuizen. Als je ooit naar een andere app overstapt, heb je je recepten in een formaat dat andere tools kunnen inlezen.

Ons eerlijke advies, geheel los van mangia: doe minstens één keer met elke app die een waardevolle verzameling bevat een testexport. Als die netjes lukt, weet je dat jouw gegevens van jou zijn. Als er geen exportknop bestaat, weet je ook iets belangrijks — voordat het te laat is.

Voordat je ergens een verzameling opbouwt, stel de app deze vijf vragen. Hoe meer «Ja», hoe zekerder de recepten van jou zijn:

mangia beantwoordt alle vijf met Ja: exportknop in de instellingen, volledig, in Markdown/CSV/JSON, inbegrepen in het gratis tarief, en jouw geïmporteerde recepten blijven van jou — ook als je mangia Pro opzegt of helemaal geen Pro hebt.

Dat is geen marketinggebaar. Het is de consequentie van een eenvoudige houding: een app moet je erbij houden omdat hij goed is — niet omdat je er niet meer uit kunt.